Giới thiệu Hotline: 0984227247

Chỉ số AQI là gì? Cách đọc từng mức và khi nào cần đeo khẩu trang

Chỉ số AQI là gì? Cách đọc từng mức và khi nào cần đeo khẩu trang

AQI là thang điểm 0–500 cho biết không khí sạch hay ô nhiễm và ảnh hưởng thế nào tới sức khỏe. Bài giải thích cách đọc 6 mức màu theo chuẩn Việt Nam, vì sao các ứng dụng báo số khác nhau và khi nào cần đeo khẩu trang.

Điều cần biết

  • Chỉ số AQI là gì? Đó là chỉ số chất lượng không khí, một thang điểm 0–500 cho biết không khí đang sạch hay ô nhiễm, và mức đó ảnh hưởng tới sức khỏe ra sao. Điểm càng cao, không khí càng ô nhiễm.
  • Việt Nam dùng thang VN_AQI với 6 mức màu: xanh, vàng, da cam, đỏ, tím và nâu.
  • AQI không phải nồng độ bụi. AQI 150 không có nghĩa là có 150 µg/m³ bụi mịn trong không khí.
  • Từ mức Xấu (AQI trên 150), Tổng cục Môi trường khuyên mọi người giảm hoạt động mạnh ngoài trời và đeo khẩu trang đạt tiêu chuẩn khi phải ra ngoài.

Vào mùa bụi, con số AQI xuất hiện mỗi sáng trên điện thoại và bản tin thời tiết. Bài viết dưới đây giúp bạn đọc đúng con số đó, hiểu vì sao mỗi ứng dụng báo một kiểu và biết lúc nào nên đeo khẩu trang.

Chỉ số AQI là gì?

Chỉ số AQI là thang điểm chuyển nồng độ các chất ô nhiễm trong không khí thành một con số dễ hiểu, kèm màu cảnh báo.

Ở Việt Nam, chỉ số này có tên VN_AQI. Theo Quyết định 1459/QĐ-TCMT (2019) của Tổng cục Môi trường, VN_AQI cho biết tình trạng không khí và mức ảnh hưởng tới sức khỏe con người.

Cô gái đeo khẩu trang KF94 màu xanh nhạt xem điện thoại bên vỉa hè trước khi ra đường

Xem chỉ số AQI trên điện thoại trước khi ra đường giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe.

Nhiều người hiểu nhầm rằng AQI là lượng bụi đo được. Thực tế, AQI là điểm đã quy đổi. Theo bảng quy đổi của Việt Nam, AQI 100 ứng với bụi mịn PM2.5 trung bình 50 µg/m³ trong 24 giờ, còn AQI 150 ứng với 80 µg/m³.

Nhiều người cũng gọi AQI là chỉ số bụi mịn. Thực tế, bụi mịn chỉ là một trong 6 thông số dùng để tính AQI. Vì vậy, hãy đọc AQI như một mức cảnh báo chung, giống đèn giao thông. Muốn biết nồng độ bụi thật, bạn cần xem riêng thông số PM2.5 ghi bên cạnh trên ứng dụng.

Chất lượng không khí là gì?

Chất lượng không khí là mức sạch hay ô nhiễm của không khí nơi bạn đang sống. Ở Việt Nam, mức này được đánh giá qua VN_AQI, tính từ số liệu quan trắc các chất ô nhiễm như bụi mịn, NO2, CO. Vì vậy, khi ứng dụng báo "chất lượng không khí kém", đó chính là AQI đang ở mức Kém.

AQI là viết tắt của chỉ số gì?

AQI là viết tắt của Air Quality Index, nghĩa là chỉ số chất lượng không khí. Trong văn bản của Việt Nam, chỉ số AQI Việt Nam có tên VN_AQI để phân biệt với thang của các nước khác.

Cách tính chỉ số AQI: dựa trên những chất nào?

VN_AQI được tính từ 6 thông số: SO2, CO, NO2, O3, bụi PM10 và bụi mịn PM2.5. Mỗi thông số có một điểm AQI riêng. Điểm công bố cuối cùng là điểm cao nhất trong số đó, tức chất ô nhiễm nặng nhất quyết định con số bạn thấy.

Ống khói nhà máy xả khói trắng lên bầu trời phía trên cánh đồng ở Kon Tum

Khói thải nhà máy, khí thải xe cộ và bụi công trình là nguồn của nhiều thông số dùng để tính AQI.

Theo hướng dẫn của Tổng cục Môi trường, cách tính bắt buộc phải có ít nhất PM10 hoặc PM2.5. Vì vậy, khi xem AQI, hãy để ý dòng "chất ô nhiễm chính" để biết thông số nào đang kéo điểm lên.

AQI giờ và AQI ngày khác nhau thế nào?

VN_AQI có hai loại: AQI giờ và AQI ngày. AQI ngày của bụi mịn dùng giá trị trung bình 24 giờ, nên phản ánh mức phơi nhiễm cả ngày.

AQI giờ của bụi dùng giá trị Nowcast, tức trung bình có trọng số của 12 giờ gần nhất, nên thay đổi nhanh theo từng buổi. Khi quyết định có ra ngoài hay đeo khẩu trang không, bạn nên xem AQI giờ của trạm gần nhất.

Cách đọc 6 mức chỉ số AQI

Thang VN_AQI chia không khí thành 6 mức, mỗi mức một màu. Bảng dưới đây tóm tắt ý nghĩa và khuyến nghị của từng mức theo Quyết định 1459/QĐ-TCMT.

Thang màu 6 mức chỉ số AQI từ Tốt đến Nguy hại

6 mức VN_AQI, màu càng đậm thì không khí càng ô nhiễm.

Khoảng AQIMứcMàuẢnh hưởng sức khỏeKhuyến nghị cho người bình thườngKhuyến nghị cho nhóm nhạy cảm
0–50TốtXanhKhông ảnh hưởngTự do hoạt động ngoài trờiTự do hoạt động ngoài trời
51–100Trung bìnhVàngChấp nhận được, nhóm nhạy cảm chịu tác động nhất địnhTự do hoạt động ngoài trờiTheo dõi triệu chứng ho, khó thở
101–150KémDa camNhóm nhạy cảm gặp vấn đề sức khỏeAi đau mắt, ho, đau họng thì giảm hoạt động ngoài trờiGiảm hoạt động mạnh và thời gian ở ngoài trời
151–200XấuĐỏNgười bình thường bắt đầu bị ảnh hưởngGiảm hoạt động mạnh, tránh tập thể dục lâu ngoài trờiỞ trong nhà; nếu ra ngoài, đeo khẩu trang đạt tiêu chuẩn
201–300Rất xấuTímMọi người bị ảnh hưởng nặng hơnHạn chế tối đa việc ra ngoài; ra ngoài thì đeo khẩu trang đạt tiêu chuẩnỞ trong nhà, giảm hoạt động mạnh
301–500Nguy hạiNâuCảnh báo khẩn cấp cho toàn bộ dân sốỞ trong nhà, đóng cửa ra vào và cửa sổNhư người bình thường

Nguồn: Tổng cục Môi trường, Quyết định 1459/QĐ-TCMT (2019), Bảng 1, 4 và 5.

Từ mức Kém trở lên, người nhạy cảm cần thay đổi sinh hoạt trước tiên. Từ mức Xấu, khuyến nghị áp dụng cho cả người khỏe mạnh.

Chỉ số AQI bao nhiêu là an toàn?

AQI từ 0 đến 50 là an toàn với mọi người. Mức 51–100 vẫn chấp nhận được với người khỏe mạnh, nhưng người già, trẻ nhỏ và người có bệnh hô hấp, tim mạch nên theo dõi triệu chứng.

Theo Tổng cục Môi trường, ở mức này nhóm nhạy cảm vẫn hoạt động bên ngoài được. Khi thấy ho hoặc khó thở, hãy rút ngắn thời gian ở ngoài trời.

Ai thuộc nhóm nhạy cảm?

Nhóm nhạy cảm gồm người già, trẻ em và người mắc bệnh hô hấp hoặc tim mạch, theo cách liệt kê của Tổng cục Môi trường. Người bị hen suyễn cũng nằm trong nhóm này.

Hướng dẫn ghi rõ, ở mức Kém, người hen suyễn có thể cần dùng thuốc thường xuyên hơn. Nếu nhà bạn có người thuộc nhóm này, hãy lấy mức Kém làm mốc để giảm thời gian ra ngoài, thay vì đợi đến mức Xấu.

Vì sao mỗi ứng dụng báo chỉ số ô nhiễm không khí khác nhau?

Các ứng dụng báo số khác nhau chủ yếu vì chúng dùng thang tính khác nhau. Các trang của Việt Nam dùng thang VN_AQI, còn nhiều ứng dụng quốc tế dùng thang của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (US EPA).

Trạm quan trắc không khí tự động đặt bên đường phố

Chỉ số AQI chính thức được tính từ số liệu của trạm quan trắc tự động, liên tục.

Hai thang có cùng 6 mức màu, nhưng ngưỡng quy đổi bụi mịn khác nhau. Thang của Mỹ chặt hơn, nên cùng một lượng bụi sẽ ra điểm AQI cao hơn.

Mức AQIPM2.5 trung bình 24 giờ theo VN_AQI (µg/m³)PM2.5 trung bình 24 giờ theo US EPA từ 05/2024 (µg/m³)
0–500–250–9,0
51–10025–509,1–35,4
101–15050–8035,5–55,4
151–20080–15055,5–125,4
201–300150–250125,5–225,4
Trên 300Trên 250Từ 225,5

Nguồn: Quyết định 1459/QĐ-TCMT, Bảng 2; US EPA, Fact Sheet cập nhật AQI cho bụi (02/2024).

Ví dụ, với bụi mịn trung bình 45 µg/m³ trong 24 giờ, thang VN_AQI cho điểm khoảng 90, mức Trung bình màu vàng. Cùng số đo đó, thang US EPA cho điểm khoảng 124, mức da cam.

Ngoài thang tính, con số còn chênh vì hai lý do khác:

  • AQI giờ hay AQI ngày: trong một buổi sáng nhiều xe cộ, AQI giờ có thể cao hơn hẳn AQI ngày.
  • Vị trí trạm đo: mỗi trạm chỉ đo không khí tại nơi đặt trạm, nên các trạm trong cùng một thành phố báo số khác nhau.

Vì vậy, khi so sánh, hãy so cùng một ứng dụng, cùng một trạm và cùng loại AQI. Đừng ghép số của ứng dụng này với thang màu của ứng dụng khác.

Khi nào cần đeo khẩu trang theo chỉ số AQI?

Người khỏe mạnh nên đeo khẩu trang khi ra ngoài lúc AQI từ 151 trở lên, tức mức Xấu. Người thuộc nhóm nhạy cảm nên đeo sớm hơn, từ mức Kém (101–150), nhất là khi phải đi đường lâu.

Người đàn ông đội mũ bảo hiểm đeo khẩu trang KF94 dáng thuyền đi xe máy trên phố mù bụi

Ngày AQI cao, khẩu trang KF94 ôm kín mũi và cằm giúp hạn chế bụi hít vào khi đi đường.

Tổng cục Môi trường khuyên đeo "khẩu trang đạt tiêu chuẩn" từ mức Xấu trở lên. Với bụi mịn, yếu tố quyết định là khả năng lọc hạt của lớp vải và độ kín khi đeo.

Theo CDC Mỹ, khẩu trang lọc hạt như N95 bảo vệ tốt hơn các loại khẩu trang thông thường, và khẩu trang vải bảo vệ kém nhất. Bạn đối chiếu các lựa chọn như sau:

  • Khẩu trang lọc hạt ôm kín (N95, KF94): lọc hạt hiệu quả khi đeo kín. Tiêu chuẩn KF94 của Hàn Quốc yêu cầu lọc tối thiểu 94% hạt có kích thước trung bình 0,4 micromet. Muốn hiểu rõ chuẩn lọc và cách nhận biết hàng đạt chuẩn, bạn đọc thêm bài khẩu trang N95 là gì của AIRCLEAN.
  • Khẩu trang dáng 3D, 4D, 5D: ôm mặt hơn khẩu trang phẳng nên ít hở mép. Đây là lựa chọn dễ thở cho người đi xe máy hằng ngày.
  • Khẩu trang y tế phẳng: nhẹ, dễ thở nhưng hở hai bên má. Loại này hợp với việc chắn giọt bắn hơn là những ngày bụi mịn ở mức Xấu.

Khẩu trang 5D Thịnh Phát màu đen đặt trước hộp, khẩu trang KF94 dáng thuyền màu xám và khẩu trang y tế AMI màu xanh

Bên trái là khẩu trang 5D Thịnh Phát, bên phải là khẩu trang KF94 dáng thuyền (trên) và khẩu trang y tế AMI (dưới).

Tuy nhiên, khẩu trang lọc hạt không lọc được khí. Theo CDC, N95 không lọc khí và hơi, nên ngày AQI cao do khí như O3 hay NO2, giảm thời gian ở ngoài trời vẫn là cách chính.

Dù chọn loại nào, hãy ấn thanh nẹp mũi cho khít và để khẩu trang che kín cả mũi lẫn cằm. Khẩu trang hở mép thì không khí sẽ đi vòng qua khe hở mà không qua lớp lọc.

Chỉ số AQI Hà Nội, TP.HCM hôm nay: xem ở đâu và đọc thế nào?

Chỉ số AQI chính thức theo giờ được công bố trên trang của Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc. Riêng Hà Nội có thêm Cổng thông tin quan trắc môi trường thủ đô, hiển thị AQI của từng trạm trong thành phố.

Nhóm người đi xe máy dừng ở ngã tư Hà Nội, nhà cao tầng và cần cẩu mờ trong lớp mù buổi sáng

Ngày mù bụi, hãy xem AQI giờ của trạm gần nhà trước khi ra đường.

Các ứng dụng quốc tế cũng hiện chỉ số AQI TP.HCM và Hà Nội, nhưng phần lớn dùng thang của Mỹ. Khi đọc, bạn kiểm tra thang tính, tên trạm và thời điểm cập nhật trước khi so sánh.

Để chỉ số AQI hôm nay có ích cho việc đi lại, hãy xem theo cách sau:

  • Xem AQI giờ của trạm gần nơi ở hoặc nơi làm việc, không chỉ số trung bình cả thành phố.
  • Xem lại trước giờ ra đường, vì AQI giờ thay đổi trong ngày.
  • Để ý chất ô nhiễm chính. Nếu là PM2.5, những chiếc khẩu trang KF94 hay khẩu trang lọc hạt đeo kín sẽ giúp ích.

Cách bảo vệ sức khỏe khi chỉ số AQI cao

Cách bảo vệ hiệu quả nhất khi AQI cao là giảm lượng không khí ô nhiễm bạn hít vào. Bạn làm được điều đó bằng cách bớt thời gian ở ngoài trời, bớt vận động mạnh và lọc bớt bụi khi phải ra ngoài.

Người phụ nữ đóng cửa sổ khi bên ngoài trời mù bụi

Ở mức Nguy hại, Tổng cục Môi trường khuyên ở trong nhà và đóng cửa ra vào, cửa sổ.

Dựa trên khuyến nghị của Tổng cục Môi trường, bạn làm theo từng mức:

  • Mức Kém: chuyển bài tập thể dục ngoài trời vào trong nhà hoặc rút ngắn thời gian tập, nhất là với trẻ em và người lớn tuổi.
  • Mức Xấu: tránh chạy bộ, đạp xe đường dài ngoài trời. Khi ra ngoài, đeo khẩu trang ôm kín mặt.
  • Mức Rất xấu: chỉ ra ngoài khi cần thiết và luôn đeo khẩu trang đạt tiêu chuẩn.
  • Mức Nguy hại: ở trong nhà, đóng cửa ra vào và cửa sổ.

Người phụ nữ tập giãn cơ trong nhà, bên ngoài cửa kính trời mù bụi

Ngày AQI cao, chuyển bài tập vào trong nhà và chọn động tác nhẹ.

Lượng bụi bạn hít vào tăng theo nhịp thở, nên vận động mạnh ngoài trời trong ngày ô nhiễm làm tăng lượng bụi hít vào. Vì vậy, ngày AQI cao, đi bộ nhẹ trong nhà an toàn hơn chạy bộ ngoài đường.

Nếu bạn đi xe máy mỗi ngày qua những tuyến đường đông, hãy chuẩn bị sẵn vài chiếc khẩu trang dáng thuyền như AMI Mask 4D cho mùa bụi. Dáng này ôm sống mũi và cằm, nên khẩu trang kín hai bên má mà không dính môi.

Theo WHO (2024), ô nhiễm không khí ngoài trời ước tính gây 4,2 triệu ca tử vong sớm trên thế giới năm 2019, chủ yếu qua bệnh tim mạch và bệnh hô hấp. Theo dõi AQI mỗi ngày là bước đơn giản để giảm phơi nhiễm cho cả gia đình.

Câu hỏi thường gặp về chỉ số AQI

AQI là chỉ số gì?

AQI là chỉ số chất lượng không khí, viết tắt của Air Quality Index. Chỉ số cho biết không khí sạch hay ô nhiễm theo thang 0–500 và mức độ ảnh hưởng tới sức khỏe.

Chỉ số AQI bao nhiêu là an toàn?

Từ 0 đến 50. Mức 51–100 vẫn chấp nhận được với người khỏe mạnh, còn người nhạy cảm nên theo dõi triệu chứng ho, khó thở.

Chỉ số AQI càng cao nghĩa là gì?

Không khí càng ô nhiễm. Từ 151 trở lên là mức Xấu, người khỏe mạnh cũng bắt đầu bị ảnh hưởng. Từ 301 trở lên là mức Nguy hại, mọi người nên ở trong nhà.

Chất lượng không khí được đo bằng gì?

Bằng chỉ số chất lượng không khí AQI. Ở Việt Nam, VN_AQI được tính từ 6 thông số: SO2, CO, NO2, O3, bụi PM10 và bụi mịn PM2.5.

Chỉ số ô nhiễm không khí là gì?

Là cách gọi khác của chỉ số AQI. Ở Việt Nam, chỉ số chính thức tên là VN_AQI, do Tổng cục Môi trường hướng dẫn cách tính và công bố.

Vì sao AQI trên ứng dụng nước ngoài cao hơn trang của Việt Nam?

Vì phần lớn ứng dụng nước ngoài dùng thang của US EPA, có ngưỡng bụi mịn chặt hơn VN_AQI. Cùng một lượng bụi, thang của Mỹ cho điểm cao hơn.

AQI ở mức Trung bình có cần đeo khẩu trang không?

Không bắt buộc với người khỏe mạnh. Người thuộc nhóm nhạy cảm hoặc người đi đường lâu trên tuyến đông xe vẫn nên đeo khẩu trang ôm kín để giảm bụi hít vào.

Kết luận

Chỉ số AQI, hay chỉ số chất lượng không khí, là thang điểm 0–500 tóm tắt mức ô nhiễm bằng 6 mức màu. Hãy xem AQI giờ của trạm gần bạn, đọc đúng thang tính, và đeo khẩu trang ôm kín khi chỉ số từ mức Kém (với người nhạy cảm) hoặc mức Xấu (với mọi người).

Lưu ý y tế: Bài viết chỉ để tham khảo, không thay cho tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Người có bệnh hô hấp hoặc tim mạch, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ nên hỏi ý kiến bác sĩ khi không khí ô nhiễm kéo dài. Trẻ dưới 2 tuổi không đeo khẩu trang.

Đọc tiếp

Bài viết liên quan

Xem tất cả
Thông tin rõ ràngLựa chọn phù hợp nhu cầu
Giao hàng toàn quốcĐóng gói cẩn thận
Thanh toán thuận tiệnChuyển khoản ngân hàng
Tư vấn tận tâmĐồng hành cùng khách hàng